Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerden biriyle sona eren ve aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışması bulunan işçiye ödenen bir toplu ödemedir. Uygulamada en çok tartışma yaratan üç konu vardır: hangi fesih hâlinin hak doğurduğu, hesaba hangi ödemelerin girdiği ve tavanın nasıl uygulandığı. Bu yazıda üçünü de sırayla ele alıyor, sonunda örnek bir hesap yapıyoruz.
Kim hak kazanır?
İlk şart kıdemdir: aynı işverene ait iş yerlerinde en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bir yılın altındaki sürelerde kıdem tazminatı doğmaz. İkinci şart, sözleşmenin kıdeme hak kazandıran bir sebeple sona ermesidir. Başlıcaları şunlardır:
- İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı dışındaki bir nedenle sözleşmeyi feshetmesi,
- İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkını kullanması (ücretin ödenmemesi, sağlık sebepleri, iş şartlarının esaslı değişikliği gibi),
- Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma,
- Emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma,
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
- İşçinin ölümü (tazminat kanuni mirasçılarına ödenir).
Buna karşılık işçinin haklı bir neden olmadan istifa etmesi kıdem tazminatı hakkı doğurmaz. Aynı şekilde işverenin, işçinin doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışı sebebiyle yaptığı haklı fesihte de tazminat ödenmez.
Hesabın temeli: giydirilmiş brüt ücret
Kıdem tazminatı, çıplak ücret üzerinden değil giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş ücret, işçiye sağlanan süreklilik arz eden para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin brüt aylık ücrete eklenmesiyle bulunur.
Hesaba dâhil olanlar
- Yol ve yemek yardımı (nakdî ya da ayni),
- Düzenli ödenen ikramiyeler ve yılda bir kez de olsa süreklilik taşıyan primler,
- Yakacak, giyecek, konut yardımı gibi sürekli sosyal yardımlar,
- Sağlık sigortası gibi işveren tarafından düzenli karşılanan menfaatler.
Hesaba dâhil olmayanlar
- Fazla çalışma ücreti,
- Arızi nitelikteki, tek seferlik primler ve bahşişler,
- Hafta tatili ve genel tatil ücretleri,
- Harcırah gibi masraf karşılığı ödemeler.
Yol ve yemek gibi günlük yardımlar, fiilen çalışılan gün sayısı yerine 30 gün üzerinden aylığa çevrilir. Bu ayrım hesabı doğrudan etkiler; uygulamada en sık yapılan hata, yemek yardımını 22 iş günü üzerinden hesaplayıp tazminatı düşük göstermektir.
Formül ve süre kesirleri
Kural basittir: her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında tazminat ödenir. Bir yılı aşan süreler için hesap orantılıdır; artan ay ve günler de aynı oranla tazminata dâhil edilir.
Formül şu şekilde yazılabilir:
Kıdem tazminatı = Giydirilmiş brüt aylık ücret × (Toplam çalışma süresi / 365 gün)
Çalışma süresi, işe giriş tarihi ile fesih tarihi arasındaki süredir. Ücretsiz izinde geçen süreler ile grev ve lokavtta geçen süreler kıdemden sayılmaz; buna karşılık yıllık izinli geçen süreler kıdeme dâhildir.
2026 kıdem tazminatı tavanı
Kıdem tazminatının bir yıllık tutarı sınırsız değildir. Devlet memurlarına ödenen en yüksek emeklilik ikramiyesi tutarı, kıdem tazminatı için de üst sınır kabul edilir. 2026 yılının ilk yarısı için kıdem tazminatı tavanı 64.948,77 TL'dir. Yılın ikinci yarısında uygulanacak tavan, memur maaş katsayılarındaki değişime bağlı olarak ayrıca açıklanır.
Tavan, toplam tazminata değil her bir yıllık dilime uygulanır. Giydirilmiş brüt ücreti tavanın üzerinde olan bir çalışan için hesap, gerçek ücret yerine tavan tutarı üzerinden yapılır. Bu nedenle üst düzey yöneticilerde tazminat, ücret arttıkça belirli bir noktadan sonra artmaz.
Vergi ve kesintiler
Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır; tazminat üzerinden gelir vergisi kesilmez. Ayrıca SGK primine de tabi değildir. Yapılan tek kesinti binde 7,59 oranındaki damga vergisidir.
Bu, kıdem tazminatını ihbar tazminatından ayıran en önemli farktır: ihbar tazminatı gelir vergisine tabidir ve brüt tutar üzerinden vergi kesintisi yapılır. İki tazminatın birlikte ödendiği fesihlerde net tutarların farklı çıkmasının sebebi budur.
Örnek hesap
7 yıl 4 ay çalışmış, brüt aylık ücreti 45.000 TL olan; ayrıca aylık 3.000 TL yol ve 2.500 TL yemek yardımı alan bir çalışanı ele alalım.
- Giydirilmiş brüt ücret: 45.000 + 3.000 + 2.500 = 50.500 TL
- Bu tutar 2026 tavanı olan 64.948,77 TL'nin altında olduğundan hesap gerçek ücret üzerinden yapılır.
- Çalışma süresi: 7 yıl 4 ay = 7 + (4 / 12) = 7,333 yıl
- Brüt kıdem tazminatı: 50.500 × 7,333 = 370.316,50 TL
- Damga vergisi: 370.316,50 × 0,00759 = 2.810,70 TL
- Net ödenecek tutar: 367.505,80 TL
Aynı çalışanın giydirilmiş ücreti 80.000 TL olsaydı, tavan devreye girer ve hesap 80.000 yerine 64.948,77 TL üzerinden yapılırdı.
Zamanaşımı ve faiz
Kıdem tazminatı alacağı, fesih tarihinden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. Tazminat zamanında ödenmezse, gecikme süresi için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden faiz işletilir. Bu, kanunda özel olarak düzenlenmiş bir faiz türüdür ve yasal faizden yüksektir.
Hesabınızı yapın
Yukarıdaki adımları elle uygulamak yerine, güncel tavan ve damga vergisi oranı tanımlı olan kıdem tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Fesihle birlikte gündeme gelen diğer kalemler için ihbar tazminatı ve yıllık izin hesaplayıcılarımız da ücretsizdir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olaylarda, iş sözleşmesinin ve fesih koşullarının değerlendirilmesi için bir uzmana danışılmalıdır.
