İhbar Tazminatı: Bildirim Süreleri Tablosu, Hesabı ve Kıdemden Farkları

İhbar tazminatı, iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır. Kıdem tazminatıyla sık karıştırılır; oysa ikisi farklı şartlara bağlıdır, farklı hesaplanır ve vergilendirmeleri tamamen farklıdır. Bu yazıda bildirim sürelerini, hesap yöntemini ve iki tazminat arasındaki farkları ele alıyoruz.

Bildirim süreleri

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde fesih, karşı tarafa önceden bildirilmelidir. Süreler işçinin kıdemine göre kanunda belirlenmiştir:

Bu süreler asgari sürelerdir; sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz. Sözleşmede yalnızca işçi aleyhine artırılan süreler geçersiz sayılır. Süre artırıldıysa, feshi yapan taraf artırılmış süreye uymak zorundadır.

Kim öder?

İhbar tazminatını, bildirim süresine uymadan fesheden taraf öder. Bu, önemli bir farktır: kıdem tazminatını yalnızca işveren öderken, ihbar tazminatını işçi de ödeyebilir. Bildirim süresi tanımadan istifa eden bir çalışan, işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olur.

İşveren dilerse bildirim süresini beklemek yerine, bu süreye ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal sona erdirebilir. Buna peşin ödemeli fesih denir ve sonuç olarak ihbar tazminatı ödemesiyle aynı kapıya çıkar.

Haklı fesihte ihbar tazminatı yoktur

Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi haklı nedenle derhal fesih hâllerinde bildirim süresi işlemez; dolayısıyla ihbar tazminatı da doğmaz. Aynı şekilde, işçinin haklı nedenle derhal feshinde işçi ihbar tazminatı ödemez ve kural olarak talep de edemez.

Yeni iş arama izni

Bildirim süresi içinde işveren, işçiye günde en az iki saat yeni iş arama izni vermek zorundadır. Bu izin ücretlidir. İşveren izin vermezse, kullandırılmayan sürenin ücretini %100 zamlı ödemek durumunda kalır. Uygulamada gözden kaçan ama dava konusu olan bir kalemdir.

Hesap yöntemi

İhbar tazminatı, bildirim süresine karşılık gelen giydirilmiş brüt ücret tutarıdır. Giydirilmiş ücret, kıdem tazminatında olduğu gibi yol, yemek, düzenli ikramiye gibi süreklilik arz eden ödemeleri kapsar.

Formül şudur:

İhbar tazminatı = Günlük giydirilmiş brüt ücret × Bildirim süresi (gün)

Haftalar güne çevrilirken 7 gün esas alınır: 8 haftalık bildirim süresi 56 güne karşılık gelir.

Vergilendirme: kıdemden en büyük fark

Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır; ihbar tazminatı değildir. İhbar tazminatı ücret sayılır ve brüt tutar üzerinden hem gelir vergisi hem damga vergisi (binde 7,59) kesilir. Gelir vergisi, çalışanın o yıla ait kümülatif matrahının ulaştığı dilim üzerinden hesaplanır.

Bunun pratik sonucu şudur: yılın sonuna doğru yapılan fesihlerde, kümülatif matrah üst dilimlere ulaştığı için ihbar tazminatından yapılan vergi kesintisi belirgin biçimde artar. Aynı brüt tazminat, ocak ayında fesihte daha yüksek net getirir.

İhbar tazminatı SGK primine tabi değildir.

Örnek hesap

4 yıldır çalışan, günlük giydirilmiş brüt ücreti 2.000 TL olan bir çalışanın sözleşmesi bildirim süresine uyulmadan feshedilmiştir.

• Kıdemi 3 yılı aştığı için bildirim süresi: 8 hafta = 56 gün
• Brüt ihbar tazminatı: 2.000 × 56 = 112.000,00 TL
• Damga vergisi: 112.000 × 0,00759 = 850,08 TL
• Gelir vergisi: çalışanın kümülatif matrahına göre %15 diliminde ise 16.800 TL, %27 diliminde ise 30.240 TL

Görüldüğü gibi net tutar, yalnızca dilim farkı yüzünden 13.440 TL değişebilmektedir.

Kıdem ve ihbar tazminatı karşılaştırması

Hesabınızı yapın

Bildirim sürenizi ve tazminat tutarınızı ihbar tazminatı hesaplama aracımızla çıkarabilirsiniz. Fesihte birlikte doğan diğer haklar için kıdem tazminatı ve yıllık izin hesaplayıcılarına bakabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.