Bordroda görünen brüt ücret ile banka hesabına geçen net tutar arasındaki fark, çalışanların en sık sorduğu sorulardan biridir. Aradaki farkı yaratan dört kesinti vardır ve bunların üçü çalışanın, biri devletin hesabına gider. Bu yazıda kesintileri kalem kalem ayırıyor, 2026 oranlarıyla örnek bir bordro çıkarıyoruz.
Brütten nete giden yol
Hesap her zaman aynı sırayla ilerler:
- Brüt ücretten SGK işçi primi (%14) düşülür.
- Brüt ücretten işsizlik sigortası işçi primi (%1) düşülür.
- Kalan tutar gelir vergisi matrahıdır. Bu matrah üzerinden artan oranlı gelir vergisi hesaplanır.
- Brüt ücret üzerinden damga vergisi (binde 7,59) hesaplanır.
- Brüt ücretten tüm kesintiler düşülünce net ücret bulunur.
Dikkat edilmesi gereken nokta, gelir vergisinin brüt ücret üzerinden değil, SGK kesintileri düşüldükten sonraki tutar üzerinden hesaplanmasıdır. Damga vergisi ise brütün tamamı üzerinden alınır.
2026 gelir vergisi dilimleri
Ücret gelirlerinde gelir vergisi artan oranlıdır ve kümülatif matrah üzerinden işler. Yani yıl içinde biriken matrah bir üst dilime ulaştığında, aşan kısım yüksek oranla vergilenir.
| Kümülatif matrah dilimi | Oran |
|---|---|
| 190.000 TL'ye kadar | %15 |
| 400.000 TL'ye kadar | %20 |
| 1.500.000 TL'ye kadar | %27 |
| 5.300.000 TL'ye kadar | %35 |
| 5.300.000 TL'den fazlası | %40 |
Bu yapı, maaşı değişmediği hâlde çalışanın net ücretinin yıl ilerledikçe düşmesinin sebebidir. Ocak ayında %15 dilimindeki bir çalışan, kümülatif matrahı 190.000 TL'yi aştığında %20 dilimine geçer ve aynı brüt ücret için eline daha az para geçer.
Asgari ücret istisnası
2022'den bu yana yürürlükte olan düzenlemeye göre, tüm çalışanların ücretinin asgari ücrete karşılık gelen kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır. Bu istisna yalnızca asgari ücretlilere değil, her ücret düzeyine uygulanır.
2026 yılında brüt asgari ücret 33.030,00 TL, net asgari ücret 28.075,50 TL'dir. Yüksek ücretli bir çalışanın bordrosunda da, hesaplanan gelir vergisinden asgari ücrete isabet eden vergi tutarı düşülür.
SGK taban ve tavan
SGK primi sınırsız değildir. Prime esas kazancın alt sınırı brüt asgari ücret olan 33.030,00 TL, üst sınırı ise 297.270,00 TL'dir. Bu tavanın üzerindeki kazanç kısmından SGK ve işsizlik primi kesilmez.
Sonuç şudur: tavanı aşan ücretlerde brüt arttıkça SGK kesintisi sabit kalır, dolayısıyla net ücretteki artış hızlanır. Üst düzey ücretlerde brüt-net farkının oransal olarak daralmasının sebebi budur.
İşveren maliyeti: brüt her şey değildir
Çalışanın brüt ücreti, işverenin toplam maliyeti anlamına gelmez. İşveren ayrıca kendi payına düşen primleri öder:
- SGK işveren primi: %20,5
- İşsizlik sigortası işveren primi: %2
Yani 100 TL brüt ücretin işverene maliyeti yaklaşık 122,5 TL'dir. Bütçe planlaması yaparken kişi başı maliyeti brüt üzerinden hesaplamak, tipik olarak yıllık bütçeyi beşte bir oranında eksik göstermeye yol açar.
Örnek bordro
Brüt aylık ücreti 60.000 TL olan, yılın ilk ayında ve %15 diliminde bulunan bir çalışan için:
- SGK işçi primi: 60.000 × 0,14 = 8.400,00 TL
- İşsizlik primi: 60.000 × 0,01 = 600,00 TL
- Gelir vergisi matrahı: 60.000 − 9.000 = 51.000,00 TL
- Hesaplanan gelir vergisi (%15): 51.000 × 0,15 = 7.650,00 TL
- Damga vergisi: 60.000 × 0,00759 = 455,40 TL
Buradan asgari ücret istisnası kapsamındaki gelir vergisi ve damga vergisi tutarları düşülür; bu istisna uygulanmasaydı net ücret yaklaşık 43.494 TL olurdu, istisnayla birlikte çalışanın eline geçen tutar daha yüksektir. İstisnanın aylık etkisi, asgari ücretin vergisi kadardır ve her çalışan için aynıdır.
Netten brüte hesap
İşe alım görüşmelerinde ücret çoğu zaman net konuşulur, sözleşme ise brüt yazılır. Netten brüte geçiş, yukarıdaki adımların tersten çözülmesiyle yapılır ve kümülatif matrah nedeniyle yılın hangi ayında olduğunuza göre değişir. Ocak ayı için hesaplanan brüt, aynı neti Ekim ayında sağlamaz.
Bu nedenle iş teklifi hazırlarken netten brüte hesabı, çalışanın işe başlayacağı ay için yapmak gerekir.
Hesabınızı yapın
2026 oranları tanımlı brüt-net maaş hesaplama aracımızla her iki yönde de anında hesap yapabilirsiniz. Ücretinizin piyasadaki konumunu görmek için maaş karşılaştırıcısını, yıllık gelir vergisi yükünüz için gelir vergisi hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Bordro uygulamasında asgari geçim indirimi sonrası düzenlemeler, teşvikler ve iş yerine özgü ödemeler sonucu değiştirebilir.
